Niezwykłe miejsce na mapie Sztokholmu
Na południu Sztokholmu, w dzielnicy Gamla Enskede, rozciąga się Skogskyrkogården – jeden z najbardziej niezwykłych cmentarzy w Europie. Zajmuje ponad sto hektarów i mieści około 100 tysięcy grobów, łącząc funkcję miejsca pochówku z niezwykłym krajobrazem, w którym architektura spotyka się z naturą.
Początki i konkurs architektoniczny
Pomysł stworzenia cmentarza pojawił się tuż przed wybuchem I wojny światowej. W 1914 roku rada miasta ogłosiła konkurs architektoniczny, który miał wyłonić projekt łączący powagę i estetykę z harmonijnym wykorzystaniem naturalnego krajobrazu. Spośród 53 zgłoszeń zwyciężyła propozycja Gunnar Asplunda i Sigurda Lewerentza, a realizacja rozpoczęła się w 1917 roku.
Autorstwa Holger Ellgaard – Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3077465
Kaplice i architektura wkomponowana w las
Pierwszą budowlą była Leśna Kaplica Asplunda z 1920 roku – prosty, drewniany obiekt z gontowym dachem i otwartym przedsionkiem. Kilka lat później Lewerentz wzniósł Kaplicę Zmartwychwstania, sześcienną budowlę z klasycznym przedsionkiem wspartym na kolumnach. W obu przypadkach architekci zadbali, by wkomponować budowle w otaczający las, tak aby każdy element wydawał się naturalnym przedłużeniem krajobrazu.
Kolejne lata przyniosły rozbudowę kompleksu o krematorium (1937–1940) i trzy dodatkowe kaplice. Całość tworzy dziś harmonijną całość, w której architektura nowoczesna przeplata się z elementami narodowego romantyzmu i klasycyzmu. Przestrzeń cmentarza jest dopracowana w najdrobniejszych szczegółach – od rozmieszczenia grobów po projekty lamp.
Cmentarz jako miejsce otwarte dla zwiedzających
Skogskyrkogården to nie tylko miejsce pochówku. Latem organizowane są spacery z przewodnikiem, a sam teren jest dostępny dla zwiedzających w ramach programu współpracy z miejskim muzeum. Radny Sztokholmu Yngwe Larsson swego czasu określił centralną część cmentarza jako najpiękniejszą miejską budowlę swojego pokolenia, co trudno uznać za przesadę.
Ochrona i światowe znaczenie
Znaczenie Skogskyrkogården doceniło UNESCO, wpisując cmentarz na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego w 1994 roku. Organizacja podkreśliła, że miejsce to nie tylko zachwyca formą, ale też wprowadza nową jakość w projektowaniu terenów pochówku na całym świecie. W 1987 roku cmentarz uznano również za zabytek narodowy Szwecji, co gwarantuje jego ochronę i utrzymanie w nienaruszonym stanie.
Spacer po lesie wspomnień
Spacer po Skogskyrkogården to doświadczenie, które łączy refleksję nad życiem z podziwem dla architektury i natury. W gęstym lesie, między grobami i kaplicami, czuć zarówno spokój, jak i ogromne znaczenie miejsca – to świadectwo, że w Szwecji sztuka cmentarza osiągnęła poziom mistrzowski.
Pogotowie Pogrzebowe
